کشت گیاه دارویی چای ترش

چای ترش با نام علمی Hibiscus sabdariffa گیاهی است از خانواده ختمی و بومی قاره آفریقا است و بیشتر در آب و هوای استوایی و گرم کشت می‌شود. این گیاه …

چای ترش با نام علمی Hibiscus sabdariffa گیاهی است از خانواده ختمی و بومی قاره آفریقا است و بیشتر در آب و هوای استوایی و گرم کشت می‌شود. این گیاه در ایران به نام چای مکی یا چای ترش شناخته می‌شود. از این گیاه به عنوان گیاه دارویی و تهیه الیاف در صنعت استفاده می‌شود.

منشا اصلی گیاه چای ترش

منشا اصلی گیاه چای ترش مناطق گرمسیر مانند غرب آفریقا، آسیا، استرالیا، هند، مالزی، اتریش و آمریکای مرکزی است. در کشورهای آفریقایی مانند سودان یکی از منابع مهم درآمدی برای کشاورزان محسوب می‌شود، کشورهایی مانند چین و تایلند هم از مهم ترین کشورهای تولید کننده این محصول هستند. کشورهای آفریقایی در سالهای خشکسالی به جای غلات چای ترش تولید می‌کنند چون نسبت به تنش آبی مقاوم است.  

در کشور ما مناطقی که از نظر آب و هوایی مشابه کشورهای منشا این گیاه هستند برای کشت این محصول مناسب هستند. در استان های سیستان و بلوچستان و فارس قابل کشت است. در شهرهای استان سیستان و بلوچستان به صورت بهاره کشت می‌شود.

مهم ترین قسمت گیاه که دارای ترکیبات دارویی است کاسبرگ ها هستند که با خارج کردن گلبرگ ها به دست می‌آید. رنگ قرمز درخشان کاسبرگ و عطر و طعم خوب کاسبرگ بسیار مهم است همچنین از دانه های آن در درمان برونشیت استفاده می‌شود.

خواص و کاربرهای گیاه

کاسبرگ گل های چای ترش به صورت خام و در سالاد قابل مصرف است. در تهیه نوشیدنی، چای، ژله، مربا، سوپ، سس ها و ترشی ها قابل مصرف است. کاسبرگ این گیاه از نظر میزان اسید سیتریک و پکتین غنی است. این گیاه به دلیل داشتن رنگ قرمز می‌تواند به عنوان رنگ خوراکی استفاده شود. از جوشاندن و شیرین کردن کاسبرگ این گیاه نوشیدنی مرغوبی تهیه می‌شود. همچنین از بو دادن و پودر کردن دانه ها در تهیه انواع سوپ و سس استفاده می‌‍‌شود.

کاربردهای دارویی گیاه

از جمله خواص دارویی این گیاه کنترل درد معده، ضد اسپازم، اشتها آور، از بین برنده اوره، تب بر و قابض است. از جمله فواید دیگر این گیاه دارویی مسهل صفرا، تسکین دهنده، آرام بخش، مبرد، کنترل سرطان، سرفه، ضعف و ناتوانی جنسی، سوء هاضمه، بیماری های قلبی، سوزش ادرار و سرفه است.

اطلاعات مربوط به کشت گیاه

چای ترش گیاهی یک یا دو ساله، درختچه ای با ساقه های قرمز رنگ است. ارتفاع این گیاه تا 3 متر هم می‌رسد و ساقه ای سبز یا قرمز رنگ، کاسبرگ قرمز یا زرد کمرنگ دارد که قابل خوردن است. برای رسیدن و برداشت این گیاه سه تا چهار ماه زمان نیاز دارد.

در مناطق گرمسیری با بارش بین 1500 تا 2000 میلی متر در سال و ارتفاع حدود 600 متر از سطح دریا مناسب است. همچنین این گیاه به آب و هوای گرم و مرطوب و دمای 21 درجه سانتی گراد سازگار است. این گیاه نسبت به سرما و مه حساس است. گیاهی نور پسند است بخصوص در ماهای اول که به حدود 13 ساعت نور آفتاب نیاز دارد. گیاه چای ترش به خاک نفوذ پذیر و لومی و شنی به همراه مواد آلی نیاز دارد. در مراحل ابتدایی رشد باید با علف های هرز اطراف مبارزه شود. این گیاه تحمل سایه را ندارد.

از سه هفته بعد از گلدهی غوزه ها آماده برداشت هستند. غوزه ها از کاسبرگ های بزرگ و قرمز کم رنگ در اطراف غلاف بذرها تشکیل شده است. غوزه ها به راحتی از هم جدا می‌شوند.

دمای مناسب برای رشد گیاه

در ابتدای فصل باید حداقل 15 درجه سانتی گراد باشد. در ماههای اولیه رشد حرارت نباید از 21 درجه سانتی گراد کمتر بیاید و دمای مناسب برای رشد این گیاه بین 16 تا 32 درجه سانتی گراد است. در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری با بیشترین ارتفاع از سطح دریا 900 متر مناسب است. دمای مناسب برای جوانه زنی بذور بین 12 تا 25 درجه سانتی گراد است. چای ترش گیاهی مقاوم و یکساله است.

دامنه دمایی رشد این گیاه بین 12.5 تا 27.5 درجه سانتی گراد است. دامنه قابل تحمل pH خاک بین 4.5 تا 8 است. در سال اول بعد از کاشت بذر می‌تواند به صورت یک گیاه یکساله تبدیل شود. این گیاه به طول روز حساس است و اگر طول روز بیشتر از 13 ساعت باشد گلدهی اتفاق نمی‌افتد.

رطوبت

در ماههای اول به 125 تا 250 میلی متر آب نیاز دارد. در طی فصل رشد به حدود 1820 میلی متر آب نیاز دارد. این گیاه دوره های خشکی را به خوبی تحمل می‌کند. البته اگر بارندگی یا رطوبت در طول فصل رشد زیاد باشد باعث خشک شدن و کاهش کیفیت محصول می‌شود. بارندگی سالانه مناسب برای رشد 1000 تا 3000 میلی متر است.

چای قرمز

کاشت گیاه

معمولابه وسیله بذر تولید می‌شوند. شخم عمیق به اندازه 20 سانتی متر توصیه می‌شود. زملان کشت مستققیم در اردیبهشت ماه با فاصله بین ردف 1.5 تا 2 متر و فاصله بین بوته 80 تا 100 سانتی متر و عمق کاشت 1.5 تا 2 سانتی متر است. با توجه به تجزیه خاک قبل از کاشت 10 تا 14 تن کود دامی در هکتار قابل توصیه است. میزان بذر مورد نیاز  در هکتار 15 کیلو گرم در هکتار است.

زمان کشت بع از رفع سرمای زمستانه در بهار است. در هر گودال 3 تا 5 بذر کاشته می‌شود که بعد از مرحله 3 تا 5 برگی باید نصف گیاهچه ها تنک شوند. در روش نشا کاری وقتی اندازه گیاهان به 7.5 تا 10 سانتی متر رسید باید به زمین منتقل شوند. در مناطق معتدله به عنوان محصولی تابستانه قابل کشت است. برای کشت بذر ها از بذر کار ذرت کوچک استفاده می‌شود.

مطالب مرتبط:
راه اندازی کسب‌وکار پرورش گیاهان دارویی چقدر آب می‌خورد؟
زيره سبز و آشنايي با کاشت ، داشت و برداشت آن
کشت و پرورش گیاه آویشن

آبیاری گیاه

به دلیل کم آبی موجود در کشور استفاده از هر دو روش دیم و آبی مناسب است. این گیاه در مناطقی بارندگی حدود 450 تا 500 میلی متر حدود 90 تا 120 روز زمان برای رشد تا برداشت نیاز دارد. در کشاورزی سنتی چای ترش معمولا هفته ای یک بار آبیاری شده و اگر فصل رشد 18 هفته باشد به 18 نوبت آبیاری نیاز دارد. در مراحل رشد برگ و ریشه به کودهای نیتروژنی نیاز دارد. به طور کلی در هر هکتار به 80 کیلو گرم نیتروژن، 36 تا 54 کیلو گرم فسفر و 75 تا 100 کیلو گرم پتاس نیاز دارد.

تکثیر گیاه

کاشت بذر در ابتدای بهار و یا در گلخانه های گرم انجام می‌شود. جوانه زدن بذرهای چای ترش سریع انجام می‌شود. وقتی اندازه گیاهان به اندازه کافی بزرگ شد می‌توان آنها را داخل گلدان بزرگتری منتقل کرد. اگر به عنوان گیاهی یکساله کاشته شود می‌توان بذر را در اوایل تابستان در زمین اصلی کاشت.

اگر به عنوان گیاه دو ساله کشت شود باید سال اول در گلخانه و در سال دوم در فضای باز کاشته شود. قلمه های این گیاه که چوبی و رسیده هستند در تیر تا مرداد گرفته شده و در گلخانه کاشته می‌شوند. در طول زمستان در گلخانه گرم کاشته می‌شود و در فصل بهار بعد از پایان یافتن آخرین سرما یا یخبندان در زمین اصلی کاشته می‌شوند.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.