دلایل ریزش گل و میوه در صیفی جات

0

ریزش گل و میوه در صیفی جات یک اتفاق ناگوار برای بسیاری از کشاورزان است.

علت ریزش گل و میوه در صیفی جات :

  • دمای بسیار بالا یا پایین و نوسانات شدید دمایی.
  • رطوبت نسبی نامناسب.
  • تغذیه غیراصولی.
  • آبیاری نامناسب.
  • تولید بیش از حد گل و میوه.
  • آفات و بیماری‌ها.
  • تنش شوری.
  • تراکم بالای کشت.

علت ریزش گل و میوه در صیفی جات

یکی از عمده‌­ترین مشکلات در برخی از محصولات سبزی و صیفی مانند خیار، گوجه فرنگی و فلفل در­ شرایط کشت‌­های فضای باز و گلخانه­‌ای، ریزش گل و میوه است.

ریزش گل و میوه رابطه مستقیمی با افت میزان باردهی دارد، به همین خاطر باید تمامی تلاش خود را برای مدیریت و جلوگیری از ریزش گل­ و میوه و به حداقل رساندن ضررهای ناشی از آن به کار بگیریم. 

مرحله گلدهی در تمامی گیاهان یکی از حساس‌ترین مراحل رشد و توسعه است.

ریزش گل و میوه در صیفی جات

از جمله دلایل ریزش گل و میوه در صیفی جات و سبزی جات می‌­توان به موارد زیر اشاره کرد:

  1. دمای بسیار بالا یا پایین و نوسانات شدید دمایی.
  2. رطوبت نسبی نامناسب.
  3. تغذیه غیراصولی.
  4. آبیاری نامناسب.
  5. تولید بیش از حد گل و میوه.
  6. آفات و بیماری­‌ها.
  7. تنش شوری.
  8. تراکم بالای کشت.
  9. تعداد روزهای ابری زیاد و عدم نور کافی.
  10. وزش باد.
  11. جمع‌­آوری دیرهنگام میوه­‌ها.

اثر دما بر ریزش گل و میوه

دمای بالا یکی از عوامل محدودکننده تولید محصول بوده، باعث تحریک ریزش غنچه، گل و میوه و در نهایت موجب کاهش میزان تولید میوه می‌­گردد.

تأثیر دما بر میزان تولید محصول و القای ریزش گل می‌­تواند از طریق تأثیر بر تعادل هورمون‌­های گیاهی، تأثیر بر اندام­‌های زایشی نر یا ماده و یا تأثیر بر میزان و نحوه توزیع مواد فتوسنتزی در گیاه باشد.

یکی دیگر از علل ریزش گل در تنش گرما عدم لقاح است و در بسیاری از گزارش­‌ها حساسیت اندام زایشی نر به گرما یکی از دلایل عدم موفقیت در لقاح گزارش شده است.

اگر افت دما خیلی شدید باشد (مثلاً در گلخانه مشکلی برای سیستم گرمایشی پیش بیاید) و دما تا زیر ۱۰ درجه سانتی‌گراد افت کند.

در این حالت گیاه دچار سرمازدگی شدید خواهد شد که از بارزترین نشانه­‌های آن ریزش شدید گل و ترکیدگی کلروفیل در ساختار اندام سبز است.

اگر در کشت گلخانه­‌ای، در طول ۲۴ ساعت (یک شبانه‌روز) اختلاف دما بالای ۱۵ درجه سانتی­‌گراد باشد، جذب از ریشه عملاً متوقف می‌شود.

وقتی میزان مواد جذب شده به گیاه افت پیدا می‌کند، گیاه برای اینکه بتواند خودش را حفظ کند، اولین کاری که انجام می‌دهد، حذف گل‌های موجود روی بوته است (ریزش گل).

علت اصلی این کار، عدم توان گیاه برای تبدیل این گل‌ها به میوه و بزرگ کردن آنهاست.

اثر رطوبت نسبی محیط بر ریزش گل و میوه

هر محصولی برای رشد و تولید عملکرد مورد انتظار به رطوبت نسبی مشخصی نیاز دارد که در مورد محصولات گلخانه‌­ای با مدیریت صحیح گلخانه می­‌توان رطوبت نسبی مورد نیاز و ایده‌­آل محصول را تامین نمود.

هوای بسیار خشک یا مرطوب می‌تواند در لقاح گل‌ها اختلال ایجاد کند و موجب شود گرده نتواند به درستی شکوفه را بارور کند و منجر به خشک شدن و ریزش گل ‌شود.

اثر تغذیه گیاهی بر ریزش گل و میوه

براساس نتایج تحقیقات، عدم تعادل مواد غذایی در گیاه می‌تواند به عنوان یک عامل تنش‌زا برای گیاه در نظر گرفته شود که ریزش گل و میوه را به دنبال خواهد داشت.

کمبود عناصر غذایی در گیاه می‌تواند باعث ریزش گل و میوه ‌شود که استفاده از کودهای کشاورزی با کیفیت در زمان و مقدار مناسب در قالب یک برنامه کوددهی می‌تواند میزان این ریزش را کاهش دهد.

مرحله گل­دهی به نوعی حساس‌ترین مرحله در طول دوره رشد و توسعه گیاه است، چرا که در این مرحله گیاه از فاز رویشی به فاز زایشی وارد می‌شود.

به­‌طورکلی هر کودی در ساختار گیاه باعث تقویت یا بروز یک حالت می‌شود، کودهای با درصد نیتروژن بالا عمدتاً باعث افزایش رشد طولی و افزایش سبزینگی در گیاه می‌شوند.

زمانی که گیاه می‌خواهد وارد فاز گل­دهی شود، رشد طولی به حداقل خودش می‌رسد.

اگر در این مرحله، از کودهای با درصد نیتروژن بالا استفاده شود، دقیقاً مثل این است که به گیاه فرمان رشد طولی داده می­‌شود و این یعنی ریزش گل‌ها یا گل‌سوزی.

عدم کاربرد ترکیبات حاوی روی و ‌بور برای تلقیح بهتر و گل انگیزی بیشتر در بوته­‌ها نیز یکی دیگر از دلایل بر‌وز این عارضه می‌باشد.

اثر آبیاری نامناسب بر ریزش گل و میوه

از عوامل مهم مدیریتی تاثیرگذار در ریزش گل و میوه گیاهان، آبیاری است. مدیریت مناسب آبیاری برای جلوگیری از ریزش در گیاهان حیاتی است. 

حداکثر عملکرد محصولات با آبیاری کافی و انجام آن در زمان مناسب به دست می‌­آید.

هدف از آبیاری فراهم کردن آب کافی برای ریشه تا حدی است که مانع رسیدن اکسیژن به ریشه­‌ها نشود. آبیاری بسته به سیستم کاشت محصول، نوع رقم مورد کشت، بافت خاک و شرایط اقلیمی متفاوت است.

در مرحله گلدهی و تشکیل میوه، میزان نیاز به آب به طور معنی‌­داری افزایش می‌­یابد. عدم تامین آب کافی برای گیاهان باعث می‌شود گیاه در شرایط تنش خشکی قرار گیرد.

گیاه برای حفظ برگ‌های غذاساز و شاخه‌ها و زنده‌مانی خود، گل‌­ها و بخصوص میوه‌ها را حذف می‌­کند.

نتایج تحقیقات نشان می­‌دهد که کمبود آب به کاهش عملکرد، کاهش سرعت فتوسنتز، توقف رشد گیاهان، عدم تولید گل، سقط گل، توسعه آهسته میوه، تولید میوه­‌های کوچک و بی‌­کیفیت منجر می­‌شود.

آبیاری بیش‌ از اندازه گیاه نیز می‌تواند مشکلاتی را به وجود آورد که موجب ریزش گل‌ها شود. از جمله اثرات منفی آبیاری بیش از اندازه می‌­توان به شیوع بیماری­‌های قارچی اشاره کرد.

اثر تولید بیش از حد گل بر ریزش گل و میوه

تشکیل تعداد بیش از حد گل و میوه در بوته نیز یکی دیگر از علل ریزش آنها می­‌باشد و گیاه نمی‌­تواند همه آنها را تغذیه کند.

در واقع میزان عناصر غذایی که در دسترس گیاه قرار دارد جوابگوی نیاز گل‌­ها یا میوه­‌ها نیست.

که با توجه به تعداد گل یا میوه بسیار زیاد، بوته توانایی حفظ تمامی گل­‌ها و یا بزرگ کردن همه میوه­‌ها را ندارد و بصورت خودتنظیمی مجبور به ریزش تعدای از گل‌­ها یا میوه‌­ها می­‌شود.

به عبارت دیگر هرگاه در گیاه تعداد مخزن (میوه یا گل) بیشتر باشد گیاه با محدودیت منبع (اندام­‌های فتوسنتزکننده از جمله برگ) مواجه می‌شود و مواد فتوستزی تولید شده توسط منبع جوابگوی نیاز مخزن نیست و طبیعتاً مواد فتوسنتزی کمتری به مخزن (همان گل یا میوه) اختصاص می‌یابد که نتیجه این عمل ریزش گل یا سقط میوه‌ها است.

اثر آفات و بیماری­‌ها بر ریزش گل و میوه

ضعف گیاهان بر اثر خسارت آفات و بیماری­‌ها در بسیاری از مواقع منجر به ریزش گل و میوه می­‌شود.

متاسفانه چرخه زندگی بسیاری از آفات و بیماری‌­ها طی فصل رشد و از زمان کاشت تا برداشت گیاهان ادامه دارد.

که اگر این عوامل تنش‌­زا مدیریت نشوند، دائماً باعث آسیب به گیاه و ریزش گل­‌ها و میوه­‌ها می‌­شوند.

در واقع ریزش گل‌­ها و میوه­‌ها در زمان حمله آفات و یا بیماری­‌ها یک مکانیسم دفاعی است که درخت منابع آلودگی را حذف می­‌کند تا آسیب به سایر بخش‌­ها منتقل نشود.

از طرف دیگر حمله آفات و بیماری‌­ها به گیاه موجب ضعف گیاه می‌­شود و در این شرایط گیاه ضعیف شده قادر به حفظ تمامی گل‌­ها و میوه‌­هایی که تولید کرده نیست.

اثر شوری بر ریزش گل و میوه

شوری یکی دیگر از دلایل گل‌سوزی در انواع کشت‌های گلخانه­‌ای و فضای باز است. 

اصلی­‌ترین عامل شوری استفاده غلط از کودهای شیمیایی است.

پس اگر نحوه استفاده از انواع کودها مخصوصاً کودهای شیمیایی نیتروژن، فسفر و پتاسیم درست نباشد. به دلیل تجمع بنیان شوری در اطراف ریشه و مشکل در تأمین مواد کودی مورد نیاز گیاه، کشت دچار گل‌سوزی خواهد شد.

اثر تراکم بالای کشت بر ریزش گل و میوه

عملکرد محصول در واحد سطح با بالا رفتن تراکم گیاه تا آستانه معینی تمایل به افزایش داشته و پس از آن به علت رقابت بین گیاهان بر سر آب، نور، عناصر غذایی و … روند کاهشی در پیش می‌­گیرد.

تراکم بیش از حد استاندارد معمولاً موجب ریزش گل و میوه و کاهش عملکرد می­‌شود. در حالی‌که تراکم کم نیز عملکرد و نهایتاً سودآوری را کاهش می‌­دهد.

تراکم بیش از حد گیاهان باعث هم‌پوشانی بوته‌­ها بر یکدیگر شده و در نتیجه نفوذ نور و جریان هوا به داخل گیاه کاهش یافته و نهایتاً کم­رنگ شدن میوه‌­ها و توسعه بیماری‌ها را به دنبال خواهد داشت.

همچنین افزایش تراکم موجب کاهش نفوذ نور به داخل کانوپی می­‌شود که در این شرایط سطح فتوسنتز کننده گیاه کاهش می­‌یابد.

در نهایت با کاهش غذاسازی و انتقال آن به گل­‌ها و میوه‌­ها شاهد ریزش گل­‌ها و میوه‌­ها خواهیم بود.

اثر تعداد روزهای ابری بر ریزش گل و میوه

کشت گیاهان باید به گونه­‌ای باشد که بهترین دسترسی را به نور خورشید داشته باشند.

بهترین در اینجا به معنای بیشترین نیست و نور باید به اندازه باشد، نور خورشید بیش از اندازه و یا کمتر از نیاز گیاهان منجر به ریزش گل و میوه خواهد شد.

نور خورشید به عنوان یک منبع طبیعی، عامل مهمی در کشاورزی است که به طور نامحدود و بدون هزینه، توسط خورشید عرضه می‌­شود.

اما برخی پدیده‌­ها مانند ابری بودن هوا، باعث ایجاد محدودیت در دسترسی به این منبع مهم می‌­شوند.

این موضوع برای کشت در محیط‌­های کنترل شده مانند گلخانه‌­ها که معمولاً محصول خارج از فصل هم تولید می‌­کنند بسیار حائز اهمیت است. در ایران، ابرناکی هوا در فصل‌­های بارندگی باعث کاهش نور طبیعی و در نتیجه کاهش تولید گل و میوه می‌­شود.

تعداد ساعات ابری در همه نقاط کشور یکسان نیست و بستگی به شرایط اقلیمی و عرض جغرافیایی منطقه دارد. از این­رو بایستی در مکان­یابی گلخانه‌­ها به تعداد ساعات آفتابی مناطق توجه شود.

در غیر این صورت، احتمال دارد که سرمایه‌­گذاری در گلخانه در مناطقی که دارای ساعات ابری زیاد و کمبود نور طبیعی است، فاقد توجیه اقتصادی باشد.

به‌­طور کلی، در این خصوص نیاز است کـه حساسیت محصولات گلخانه‌­ای نسبت بـه شرایط ابری در زمان‌­ها و مکان‌­های مختلف مورد توجه قرار گیرد.

اثر وزش باد بر ریزش گل و میوه

افزایش ناگهانی دما به همراه رطوبت نسبی پایین هوا در کنار وزش باد می‌­تواند برای گیاهان کشت شده در فضای باز خطرناک باشد.

همچنین ممکن است ریزش گل و میوه­ را در آنها تسریع نماید. 

اثر جمع‌­آوری دیرهنگام میوه‌­ها بر ریزش گل و میوه

جمع‌­آوری به موقع میوه­‌های رسیده ضروری است، اگر میوه‌­ها دیر برداشت شوند علاوه بر اینکه بازارپسندی میوه‌­ها به شدت کاهش می‌­یابد باعث می‌­شود که بخشی از مواد غذایی ساخته شده توسط گیاه به میوه­‌های رسیده اختصاص ­یابد و در این شرایط اجازه رشد به تخمدان‌­های جوان داده نمی‌­شود و ممکن است منجر به ریزش آن‌ها شود.

بنابراین با برداشت به موقع میوه‌­های رسیده، ما از افزایش تعداد مخزن‌­ها (میوه‌­ها) جلوگیری می‌­کنیم.

تا مواد غذایی حاصل از فتوسنتز جاری گیاه به میزان بیشتری به گل‌ها و میوه‌­های کوچک اختصاص می­‌یابد.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

Call Now Buttonتماس با ما ( اینجا کلیک کنید )