اهمیت گوگرد در تغذیه گیاهی و اصلاح خاکهای شور

0

بیشتر از ۴۰% مصرف سالانه گوگرد در کشاورزی است . موارد مصرف گوگرد در کشاورزی بیشتر برای تهیه کودهای فسفاته و تا حدود کمتری برای تهیه سولفات آمونیم و سموم دفع آفات می باشد. اگر بجای اسید سولفوریک جوهر گوگرد را در نظر بگیریم خواهیم دید که حدود ۵۰% تولید سالانه این اسید در تهیه کودهای شیمیائی به مصرف می رسد. مقادیر کمی گوگرد که شاید حدود ۱% کل مصرف سالانه این عنصر باشد برای کنترل انواع آفات نباتی بکار می رود.

اهمیت گوگرد در کشاورزی

علاوه بر تهیه کودهای شیمیائی و دفع آفات نباتی گوگرد در کشاورزی حائز اهمیت دیگری است که مستقیماً با مصرف گوگرد و اسیدسولفوریک ارتباطی ندارد. گوگرد یکی از عناصر حیاتی در تغذیه گیاهی و حیوانی است وقتی به مقدار کافی در منطقه نمو ریشه موجود نباشد رشد گیاهان متوقف می گردد . و مقدار محصول و در بعضی مواقع مرغوبیت آن کاهش می یابد. هر گاه بعضی از مواد آلی گوگرددار به مقدار کافی در غذای پستانداران(بجز حیوانات نشخوار کننده) نباشد عوارض سو تغذیه بروز خواهد نمود . حیوانات نشخوارکننده از مصرف گوگردبی نیاز نیستند ولی قادرند علاوه برانواع آلی از انواع معدنی گوگرد نیز استفاده کنند. لذا اهمیت گوگرد در کشاورزی را می توان در مورد زیر بررسی نمود.

۱ـ تولید کودهای شیمیائی وتغذیه گیاهی و حاصلخیزی زمین

۲ـ تغذیه حیوانات و انسان

۳ـ تهیه سموم دفع آفات

گوگرد

مصرف گوگرد در صنایع کودهای شیمیائی:

برای اولین بار در سال ۱۸۴۰ سوپرفسفات توسط johnlawes با اضافه کردن اسیدسولفوریک بر روی سنگ فسفات بدست آمد. از آن تاریخ تاکنون اسید سولفوریک بمراتب بیشتر از سایر اسیدها در تهیه کودهای فسفاته بکاررفته است. در مقایسه با اسیدهای قوی دیگر که برای تهیه کودهای فسفاته بکار می رود، اسیدسولفوریک ارزان و فراوان بوده ومحصول نهائی یعنی سوپر فسفات و یا اسید فسفریک نسبتاً آسانتر بدست می آید. تا چندی قبل کود سوپر فسفات ساده که تقریباً به همان روش اولیه تولید می شد، بمراتب بیش از کودهای فسفاته دیگر تهیه میگردید، ولی در سالهای اخیر سوپر فسفات تریپل و فسفاتهای آمونیم در صنایع فسفات بیشتر طرف توجه قرار گرفته اند و بالنتیجه از اهمیت نسبی سوپر فسفات ساده کاسته شده است.

خصوصیات کشاورزی و بهائیکه مصرف کننده نهائی یعنی زارع می پردازد نوع کودی را که بایددر محل تولید گوگرد مشخص می کند. در مناطقی که هزینه حمل کود زیاد است، تولید محصولات متراکم از قبیل فسفات دی آمونیم و سوپر فسفات تریپل و امثال آنها بیشتر مقرون به صرفه می باشند در نقاطی که مسافت کوتاه و هزینه حمل کم باشد کودهای سولفات آمونیم و سوپرفسفات ساده به آسانی با محصولات متراکم تر رقابت می کنند و در صورتیکه تاثیر گوگرد نیز منظور گردد(مثلاً در مورد زمینهائیکه دچار کمبود گوگرد هستند) کودهای مانند سولفات آمونیم و سوپرفسفات ساده تا مسافات دورتری از محل تولید قابلیت با کودهای متراکم تر را خواهد داشت.

انتخاب اسید سولفوریک با اسیدنیتریک باید براساس خصوصیات اگرونومی و قیمت تحویلی ود به زارع باشد ولی در حال حاضر بالا بودن قیمت اسید نیتریک در مقایسه با اسید سولفوریک(بجز در مواردی معدود) مانع مصرف این اسید برای تهیه کودهای فسفاته می گردد. این توضیح نیز اضافه می شود که برای خاکهای قلیائی کودهای فسفری که با اسیدنیتریک تهیه شده باشند زیاد مناسب نیست در بسیاری از مناطق کشاورزی مصرف کودهای فسفاته که حاوی مقدار بیشتری p205 قابل حل در آب باشند، برای کسب نتایج بهتر و محصول بیشتر لازم به نظر می رسد در شرایط فعلی مقرون بصرفه نخواهد بود لذا تولید این نوع کودها نیتروفسفاته فقط در مراکز بزرگ تولید آمونیاک امکان پذیر خواهد بود.

اسیدنیتریک را می توان برای تهیه کودهائیکه p205 آنها ۱۰۰% در آب قابل حل باشند بکاربرد، ولی این امر نیاز به استفاده مقادیر بیش از حد اسیدنیتریک دارد که بدلائل ذکر شده اقتصادی نخواهد بود.

اگر بخواهیم هزینه تولید اسیدنیتریک را تا آن حد پائین بیاوریم که با اسیدسولفوریک قابل مقایسه گردد بدون شک مصرف اسیدنیتریک بالا خواهد رفت. ولی با وجودیکه بعلت ازدیاد مصرف گوگرد بعضی اوقات این عنصر بطور موقت کمیاب می شود درحال حاضر فراوانی گوگرد و ترکیبات معدنی آن باعث می شود که دراکثر مناطق همیشه بمقدار لازم گوگرد در دسترس باشد.

گوگرد در تغذیه گیاه:

از زمانیکه عناصر مورد نیاز گیاه معلوم گردید. گوگرد بعنوان یکی ازعناصر اصلی و سازنده گیاه مورد قبول واقع شد. ولی اهمیت آن تا چندی قبل زیاد طرف توجه قرار نگرفته بود. در سالهای اخیر علائم کمبود گوگرد در گیاهان بیشتر مشاهده شده است. علل این وضع را می توان در موارد زیر جستجو نمود.

۱ـ ازدیاد مصرف کودهای فاقد گوگرد

۲ـ کاهش مصرف گوگرد برای کنترل انواع قارچها و حشرات گیاهی

۳ـ افزایش تولید محصولات کشاورزی که خود باعث ازدیاد مصرف عناصر مورد نیاز شده است.

۴ـ چهارمین عاملی که در بروز کمبود گوگرد درگیاهان موثر بوده کم شدن غلظت۲۰۲ دراتمسفر است زیرا در سالهای اخیر تغییراتی درنوع سوخت مورد نیاز صنایع انجام شده که براساس آن بجای چوب و ذغال سنگ که درگذشته مصرف می شد اکنون بیشتر از سوختهای نفتی وگاز استفاده می شود و بدین ترتیب مقادیر کمتری۵۰۲وارد محیط می گردد در مناطقی که بری تولید بخار مورد نیاز کارخانجات برقی از ذغال سنگ استفاده می شود بدون شک غلظت ۵۰۲ در هوای مجاور این کارخانجات بیشتر خواهد بود ولی صورتیکه از دستگاههای موثری برای جلوگیری ازآلودگی هوا استفاده شود مقدار ۵۰۲ در هوای مجاور تغییر محسوسی نخواهد داشت.

شما میتوانید کود گوگرد مورد نیاز خود را از فروشگاه اینترنتی شاپ ثمر خریداری کنید و همچنین جهت مشاوره رایگان می توانید با شماره های ۰۹۱۲۰۴۳۶۸۹۰-۰۹۱۹۵۹۰۰۹۵۲ تماس حاصل فرمایید.

گوگرد برای تنظیم پاره ای از اعمال حیاتی گیاه مورد نیازمی باشد این اعمال عبارتنداز :

الف) ساختن اسیدهای آمینه که عوامل سازنده پروتئین می باشد.

ب) فعال کردن دیاستازهائیکه در تجربه پروتئین موثرند.

ج) ساختن بعضی از ویتامینها

د) تشکیل گلوسیدهای چرب که در گیاهانی مانند پیاز و سیریافت می شوند.

تشکیل زنجیره های (SH)در داخل ساختمان پروتوپلاسم که تراکم آنها در بعضی از گیاهان باعث ازدیاد مقاومت بافتهای گیاهی در مقابل سرما خواهد شد.

تحت شرایط معمولی مصرف گوگرد در انواع گیاهان ازدیاد محصولی همراه بوده است. تعدادی از این محصولات عبارتنداز: یونجه ـ شبدر ـ گیاهان مرتعی ـ پنبه ـ ذرت ـ بادام زمینی ـ برنج ـ کنف ـ موزـ غلات ـ به ـ میوه های هسته دار ـ مرکبات ـ گیاهان خانواده چتری ـ چای و قهوه.

علائم کمبود گوگرد در ازت در گیاه یکسان می باشد (زردی و رنگ پریدگی) با این تفاوت که کمبود ازت در برگهای پایینی و کمبود گوگرد در برگهای جوان دیده می شود.

یکی دیگر از محصولاتیکه در ممالکت در حال توسعه زیاد مورد توجه بوده پنبه است که در صورت اضافه کردن گوگرد به اراضی زیرکشت تولید محصول آن به مراتب بیشتر خواهد شد.

بعنوان مثال ارقامی که از تحقیقات انجام شده در کشور سنگال توسط انستیتوی تحقیقات آن کشور بر روی گیاهان روغنی مناطق حاره بدست آمده بشرح ذیل می باشد.

در جدول ذیل عکس العمل بادام زمینی نسبت به مصرف گوگردنشان داده شده است البته صدها مثال دیگر نیز می توان در این مورد ارائه نمود.

جدول (۱) زیرمصرف گوگرد ازدیاد محصول بادام زمینی در کشور سنگال را نشان می دهد.

عنصر                                                      تولید(کیلوگرم درهکتار)
بدون کود گوگردی                                                     750/1
سوپرفسفات تریپل                                                      175/2
سوپرفسفات تریپل+ گوگرد                                        015/3

مصرف گوگرد در دفع آفات

گوگرد از قرنها قبل برای کنترل آفات گیاهی و حیوانی بکار رفته است برای این منظور گوگرد بصورت خالص و یا در ترکیبات شیمیایی مختلف به صورتهای جامد، گازی و غیرمصرف می شود.

با وجودی که ترکیبات آلی گوگردی که بعد از جنگ جهانی دوم به بازار آمد و تا حدود زیادی جایگزین مصرف این عنصر شده اند هنوز هم گوگرد بصورت خالص بهترین وسیله دفع بعضی از آفات گیاهی می باشد. بعلاوه گوگرد برخلاف بعضی از ترکیبات آلی دیگر اثرات مسموم کننده بر روی گیاه باقی نمی گذارد.

گوگرد با گل گوگرد برای کنترل امراض نباتی موثر است. گوگرد برای از بین بردن کنه های نباتی که اغلب به درختان میوه، درختان مرکبات، درختان خرما، پنبه و توت فرنگی و غیر حمله می کنند مناسب بوده و در مورد چندین حشره مضر دیگر نیز سمی و کشنده است.

برای اینکه گوگرد بهتر اثر کند بایستی آنرا آسیاب و نرم کنند و با گل گوگرد تهیه و مصرف نمایند بعضی از گیاهان در مقابل گوگرد حساسند لذا در مصرف آن باید دقت نمود تا به گیاه صدمه ای نرسد. بوته های خیار و کدو (بجز بعضی از انواع مقاوم) بقدری نسبت به گوگرد حساسیت دارند که مصرف آنرا در این مورد غیرممکن می کند. ذرات گوگرد در حرارت ۳۲ درجه به بالا به برگ درختان سیب آسیب می رساند.

مرکبات و سایر میوه های درختی نیز ممکن است بر اثر مصرف گوگرد در هوای گرم آسیب ببینند.

قبلاً از مخلوط گوگرد و آب آهک برای کنترل انواع حشرات و امراض درختان میوه استفاده می شده ولی در سالهای اخیر بعضی از ترکیبات شیمیایی جدید بجای آن مصرف می شود.

گاز اسیدسولفور(SO2) وسیله موثری برای از بین بردن حشرات مضر است. بعلاوه خوشه های انگور و سایر میوه ها نیز از مصرف آن صدمه نمی بینند در ایالات متحده آمریکا از گاز so2 برای ضدعفونی میوه های تازه استفاده می کنند تا از انتقال و پراکندگی حشرات مضر جلوگیری شود.

ضدعفونی با گاز so2 نه تنها از فساد میوه های تازه جلوگیری می کند بلکه باعث حفظ ویتامینها و مانع از تغییر رنگ و مزه میوه نیز خواهد شد. گاز so2 برای حفظ علوفه های انباری سبز نیز بکار
می رود ولی برای این منظور بهتر است از ترکیبات گرد مهتابی سولفیت سدیم که بتدریج از خردگاز so2 متصاعد می کند استفاده نمود.

گوگرد برای دفع آفات از مزایای زیادی برخوردار است. البته به اندازه بعضی از ترکیبات جدیدی که اخیراً در بازار عرضه می شوند موثر نیست ولی همان طوری که بر عموم پوشیده نمی باشد این ترکیبات شیمیایی عاری از نقاط ضعف نیستند. قیمت گوگرد ارزان و استفاده از آن آسان است و بعلاوه در مورد کنه های گیاهی تعادل بیولوژیکی محیط را برهم نمی زند و از همه مهمتر اینکه اثرات سمی از خود بر جای نمی گذارد و به همین علت مصرف آن بطور محدودی ادامه خواهد یافت. ولی در مقایسه با سایر ترکیبات شیمیایی مصرف گوگرد برای دفع آفات نباتی در آینده کاهش خواهد یافت.

مطالب مرتبط :
درباره کود پتاس و کاربرد و تاثیر آن بر سلامت گیاه
کمبود گوگرد در گیاهان

خلاصه مطالب مهم

سالانه حدود ۴۰% گوگرد در کشاورزی و صنایع مربوط به آن مصرف می شود.

بخشهای عمده مصرف گوگرد در کشاورزی عبارتند از:

الف) صنایع کودهای شیمیایی

ب) تغذیه گیاه و حاصلخیزی خاک

ج) تغذیه حیوانات و انسان

د) دفع آفات

بخش عمده ای از گوگرد برای تولید کودهای شیمیایی به مصرف می رسد (حاصلخیزی خاک)

مصرف گوگرد در اصلاح خواص فیزیکی و شیمیایی خاک

قبل از شرح مصرف گوگرد در اصلاح خواص فیزیکی و شیمیایی خاک توضیح داده می شود که اگر در یک خاک رسی مقدار سدیم زیاد باشد ذرات رس بصورت انتشار درمی آید و چسبناک می شود. در سطح این گونه خاکها پس از آبیاری طبقه سخت و غیرقابل نفوذ آب و هوا ایجاد می شود که اصطلاحاً می گویند زمین سله بسته است. از صفات مشخصه اینگونه خاکها ترک ترک شده سطح آنان می باشد.

چنین خاکهای خیلی سفت و سخت بوده و برای گیاه محیط بسیار نامساعدی است و حال اگر جای سدیم را با کلسیم عوض کنیم ذرات رس بصورت منعقد و دانه ای درمی آید و خاک پوک و با نفوذ می گردد.

بنابراین برای اصلاح خاک سدیمی باید مقدم بر هر کاری سدیم قابل تعویض را بوسیله کلسیم جانشین نمود مطابق فرمول زیر:

رس > 2 Na    SO4 +Ca                                              CaSO4 + رس <

اگر تأثیر سولفات کلسیم که همان گچ باشد بخوبی انجام شود، سولفات دو سدیم حاصله را باید بوسیله شستن خاک از طبقه خاک زراعی خارج نمود و این عمل دقیق و مشکل است چون گچ ارزانترین ترکیب کلسیم قابل حل می باشد مصرف آن راحتر و متداولتر است ولی سایر ترکیبات قابل حل کلسیم را نیز می توان مورد استفاده قرار داد. در خاکهای آهکی اسیدها با موادی که اسید تولید می کنند بخوبی می توانند کلسیم موجود را بصورت ترکیبات قابل حل تبدیل نمایند و این کلسیم قابل حل جانشین سدیم می شود. مثلاً گوگرد در خاک تحت تأثیر عوامل میکروبی اکسیده می شود و با آب تولید اسید سولفوریک می نمایند.

بعداً اسید سولفوریک حاصله با کربنات کلسیم ترکیب و سولفات دوکلسیم (گچ) تولید می شود طبق فرمولهای زیر:

۲so2                                                25+3o2

So2+H2o                                                   H2so4

H2so4 + caco3                              caco4 + H2o + co2

در اکثر خاکهای سدیمی نمک خیلی مزاحم کربناتها و بی کربناتها می باشد زیرا کلرورها و سولفاتها خیلی آسانتر از کربناتها از خاک شسته می شوند بعلاوه چون اسید کربنیک اسید خیلی ضعیفی است لذا کربناتها قابل حل در آب خاصیت قلیایی در خاک ایجاد می کنند در این گونه موارد سولفات کلسیم (گچ) که از تحول گوگرد در خاک تولید می گردد با این کربناتها ترکیب می شود و در نتیجه کربنات کلسیم غیرقابل حل و سولفاتهای سدیم و امثال آن تولید می گردد که این سولفاتها را با شستشوی خاک از طبقه خاک زراعی خارج می کنند.

با این عمل هم خواص فیزیکی خاک اصلاح می شود و هم قلیائیت شدید آن کاهش می یابد و در نتیجه خاک برای گیاهان زراعی به مراتب مساعدتر می گردد.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

Call Now Buttonتماس با ما ( اینجا کلیک کنید )