کرونا و تاثیر آن بر بازار کشاورزی

بیماری کرونا این روزها بر تمام جنبه های زندگی انسان از جمله بازار و بویژه بازار کشاورزی به عنوان یکی از مهمترین بخشهای زندگی اجتماعی انسان تاثیر گذاشته است .

با شیوع ویروس مخرب و ویرانگر کرونا ،علاوه بر تلفات انسانی و از دست رفتن جان انسانهای بیگناه در سراسر جهان ، صدمات جبران ناپذیر و سهمگینی بر پیکره اقتصاد بسیاری از کشورها تا کنون  وارد شده و تبعات و خسارات بسیاری نیز در ادامه و حتی در ماهها و سالهای بعد وارد خواهد آمد و به چشم شاهد خواهیم بود که چگونه موجودی میکروسکوپی به چالش اصلی میلیاردها انسان و صدها دولت تبدیل شده و خواهد شد .

بسیاری از صنایع هوانوردی و حمل و نقل جاده ای و دریایی عملا فلج شده اند ،صنعت گردشگری در خیلی از نقاط دنیا به رکود عجیبی دچار گشته اند ،بسیاری از نمایشگاهها ،سمینارها و سمپوزیومهای علمی و اقتصادی که هر ساله سبب رونق تجارت و بیزنس های محلی و ملی و جهانی می شد لغو و طبعا صدها و هزاران موقعیت کاری نیز از بین رفته اند که البته  در این میان  کشاورزی و صنایع و زیر شاخه ها و مجموعه های آن هم تحت تاثیر قرار گرفته اند و بهیچ وجه مصون از این پدیده نخواهند ماند .

اما به واقع بازار کشاورزی و صنایع آن در ایران و جهان در رویارویی با این پدیده اپیدمیک چه واکنش های کوتاه  و بلند مدتی می تواند از خود نشان دهد و آینده آن چه خواهد بود ؟

طبیعتا سیاستهای سخت گیرانه جهانی و ملی و منطقه ای که به واقع هم می بایست توسط حکومتها برای پیشگیری از خسارات بیشتر ویروس کرونا اتخاذ شود سبب شده که  ما و کشورهای شبیه ما در این شرایط با یک پدیده چند وجهی طرف شوند که منطقا می توان آنها را  به سه دسته تقسیم کرد.

دسته اول : کشورهایی که خود تولید کننده محصولات و ارایه دهنده خدمات و تکنولوژی‌های کشاورزی بوده و اصطلاحا خود کفا هستند که در این شرایط با چند معضل در این فصل مواجه هستند ،

1-کمبود نیروی انسانی که نیروی انسانی که پیرو شرایط سخت گیرانه قرنطینه اند .
2-معضلات حمل و نقل از کمبود جا به جایی سوخت تا کنسل شدن بسیاری از پروازها و حمل و نقل های بار بدلیل عدم صرفه اقتصادی که نتیجه آن عدم ایفای تعهدات به موقع آن هم به دلیل محکمه پذیر و موجه خواهد بود  . این دسته از کشورها به دلیل افت تولید ناشی از تبعات ذکر شده نخواهند توانست تامین کننده مناسبی برای بازارهای کشورهایی باشند که تا دیروز نقش اساسی را در چرخش بازار پیش نیازهای تولید بازی می کردند و در واقع بازی گردان این بازارها محسوب می شدند. تمام فشار و تکاپوی این چنین کشورهایی منطقا سعی در اشباع بازارهای داخلی و تامین ضروریات آنها خواهد شد .


دسته دوم: کشورهایی هستند که تولید کننده محصولات کشاورزی و چرخاننده بازارهای داخلی و جهانی تا حدودی محسوب می شوند اما برای مواد اولیه پیش نیاز تولید تا حد زیادی وابسته به کشورهای دسته اول هستند .
این دسته قطعا در صادرات محصولات و خدمات خود تا ماهها پس از کنترل قطعی کرونا با مشکل مواجه خواهند بود که خوشبینانه عدد آن بین ۴ تا ۶ ماه خواهد بود ، این کشورها باز هم با نگاه خوشبینانه خدمات را در داخل کشورهای مطبوع خود ارایه و در صورت مازاد صادر خواهند نمود و این می تواند حتی تصمیم قهری و جبری حکومتی برای تامین بازار داخلی هم باشد و قهرا بدلیل بحران پیش آمده در کشورهای دسته اول با مشکلات جدی روبرو خواهند شد که تورم افسار گسیخته و معضلات پیش بینی نشده از جمله آنها خواهد بود.
معضل اصلی برای آنها بیشتر در بحث تامین نهاده هایی چون بذور مناسب و سموم و کود است ، که قطعا با توجه به اینکه به سمت تامین از بازارهای داخلی و شاید بی کیفیت تر از ارقام اصلی خواهند رفت که باز هم تولید به شدت افت خواهد کرد ، این کشورها که اتفاقا در منطقه ما کم هم سراغ نداریم با مشکلات عدیده ای دست و پا خواهند زد اما باز هم تا حد زیادی با افت شدید تولید مواجه خواهند شد که نیاز به واردات توسط آنها و گردونه تامین ارزاق عمومی ، چالش آنها در سال ۲۰۲۰ خواهد بود .
دسته سوم:اما شاید بتوان گفت مصیبت عظمی و چالش اصلی را کشورهای خواهند داشت که با جمعیت بسیار بالا ، نه خود قادر به تولید مایحتاج عمومی مردمشان هستند و نه شرایط اقلیمی آنها اصلا اجازه این کار را به آنها می دهد ، این دسته با بحران فاجعه باری روبرو خواهند بود که شاید هست و نیست حکومت های آنها را هم دچار چالش های امنیتی و سیاسی جدی کند .
این پدیده قطعا و قهرا به ایجاد پدیده هایی همچون قحطی و به طبع آن بحران مهاجرت خواهد انجامید که مطمئنا دامن اکثر کشورهای جهان را خواهد گرفت.
در اینجا به پرسش ابتدای مقاله بر میگردیم که آینده بازار کشاورزی ما چه خواهد بود و به کدام سمت می رود ؟
برای پاسخ به این سوال ابتدا باید دانست که ما در کدام یک از سه دسته بندی بالا قرار می گیریم تا بتوانیم در این مورد به نتیجه گیری برسیم !
مطالب مرتبط:
“ثمر” آنچه نیاز بازار کشاورزی کشور است
“کرونا” و فرصتی که استارتاپ “همراه بازار کشاورزی” فراهم کرده است
“کرونا” ، فرصتی برای قدرت نمایی کسب و کارهای اینترنتی

در یک نگاه کوتاه و اجمالی ما در خیلی از تولیدات دامی و زراعی و باغی نه تنها تولید کننده بلکه در همین شرایط تحریم صادر کننده هستیم ، تجار و بازرگانان فعال بخش کشاورزی ما همینک صادر کننده های حرفه ای به کشورهایی همچون عراق ،افغانستان ،پاکستان ، ترکمنستان ، آذربایجان و اقلیم خودگردان کردستان هستند ، شرایط اقلیمی و آب و هوایی ما مختص خود است و ما می توانیم قطب تولید در منطقه نام بگیریم ، اما هنوز و با وجود بسیاری از اقدامات مفید و خوب در حوزه تولید و خودکفایی ،بسیاری از نهاده های خوراک دام و طیور از خارج از کشور تامین می شود ، هنوز و با وجود تولیدات کیفی بسیاری از سموم دفع آفات نباتی و بخش زیادی از نهاده های با کیفیت و پیش نیاز تولیدات زراعی و باغی از خارج از کشور تامین می شود .

در بیشتر بازارها هنوز ما با معضل عدم شفافیت در حوزه قیمت گذاری و عدالت در برخورداری متوازن از پیش نیازها و بازارعادلانه نظام توزیع روبرو هستیم و معضل کرونا خواهد توانست تاثیر آنها را دو چندان و بلکه صد چندان کند .
اما همه اینها را که کنار بزنیم یکی از اصلی ترین معضلات بخش کشاورزی خود را نمایان خواهد کرد و آن هم اینکه شاید هنوز بسیاری از تصمیم گیران اصلی و مهم بخش کشاورزی کشور ،باورشان نشده که ما نه تنها در شرایط ویرانگر تحریم و بحران کرونا هستیم که اساسا بایستی در بخش کشاورزی اعلام وضعیت جنگی کنیم !!!
صنعت کشاورزی کشور و به طبع آن بازار کشاورزی ما در چند ماه آینده شاید با وجود کرونا در سطح جهان با معضل کمبود عرضه مواجه خواهد شد ،این کمبود هم به دلیل کاهش در تولید و هم کاهش در حمل و نقل جهانی خواهد بود و این وضع را ما هم در بازار داخل و هم خارج تجربه خواهیم کرد .
اما در این شرایط و اوضاع پیچیده،سوال این است که چه باید بکنیم و اساسا با پدیده “کرونا و بازار کشاورزی” چه می توان کرد؟
به عقیده نویسنده در این شرایط علاوه بر دعای عاجل برای رفع بلای رسیده که شعار اول و آخر مسئولین دلسوز ما همیشه بوده و هست ،عاجلا و فورا، پذیرش شرایط پیش رو به عنوان اولین گام است که در این صورت نیاز به وجود و انتخاب فرماندهی مقتدر در صدر وزارت متولی کشاورزی است که این امر با وجود سرپرست برای مجموعه عریض و طویل و دیوانسالار و فربه ای مثل وزارت جهاد کشاورزی با همه زیر مجموعه های تو در توی آن بسیار مشکل است که اگر این فرض را صحیح بدانیم می بایست در ادامه وزیر مقتدر فرضی در تمام سطوح ضمن برنامه ریزی برای رفع کمبودهای اساسی پیش نیاز تولید بهاره سال جدید نسبت به خرید محصولات استراتژیک همچون گندم و جو از کشاورزان با نرخی که رضایت کشاورزان را برای تحویل به دولت جلب کند و بازار را از دست واسطه ها خارج کند تا خود بتواند صحنه گردان اصلی ”بازار کشاورزی” داخلی باشد ،این وضع دقیقا بر بازار مرغ و گوشت هم حاکم خواهد بود .
این مواضع قطعا در نهادهای حاکمیتی بالا دستی نیز حمایت خواهد شد و قاطعا دولت در تامین مالی آن هم همکاری خواهد کرد چرا که وضعیت ثبات در بازار از اولویتهای حتمی دولتها و حکومتها در این شرایط است.

در ادامه نویسنده معتقد است ، کرونا و پیامدهای آن اتفاقا سبب بیدار شدن خیلی از مسئولان و صاحبان تریبون کشوراز خواب خرگوشی نیز شد ،آنها که از ابتدای حضور اینترنت در ایران آنرا لجنزار و ورطه نابودی جوانان می دانستند و با وجود و گسترش پهنای باند و کیفی شدن خدمات اینترنت مخالفت می کردند و این پدیده را سبب
سوق دادن ملت به سمت جهنم فرضی می دانستند ، اکنون به وضوح و آشکار به قدرت اطلاع رسانی و سازندگی پدیده های نوین پی برده اند و ظرفیتهای بی حد و اندازه ای که اینترنت در اختیار فعالان اقتصادی و تامین کننده های نیازهای اساسی مردم می پردازند .
به نظر نگارنده بازارهای نو پدید در این شرایط بازارهای موبایلی هستند بازارهایی برای عرضه محصولات و شفافیت بازار ،بازار هایی که امروزه و به مدد تکنولوژیهای موبایلی که اختصارا همراه_بازار خوانده می شوند ،با ویژگیهای خاص خود که نیاز به مراجعات حضوری را به حداقل خود می رساند با همه نقایص و نقاط قوت آن
صحنه گردان اصلی بازار رقابتی در همه زمینه ها بخصوص در زمینه کشاورزی و… خواهند بود .
در ادامه نویسنده به صورت ادامه دار به تجزیه و تحلیل شرایط پیش روی حاکم بر نظام بازار کشاورزی خواهد پرداخت .
مجید ضیایی پرور


ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.